لوکوربوزیه بهعنوان یکی از بنیانگذاران معماری مدرن، خانه را نه صرفاً یک سرپناه، بلکه «ماشینی برای زیستن» تعریف میکرد؛ مفهومی که نشاندهنده نگاه عملکردگرا و منطقی او به فضاهای سکونتی است. در خانههای طراحیشده توسط او، پلان آزاد، نمای آزاد، ستونهای پیلوتی، پنجرههای نواری و بام باغ بهعنوان پنج اصل شناختهشده، به شکلی نظاممند در کنار هم قرار میگیرند. این اصول موجب شد تا مرز میان داخل و خارج ساختمان کاهش یابد و ارتباط انسان با طبیعت بهواسطه نور، منظر و تهویه طبیعی تقویت شود. در نمونههایی چون ویلا ساوا و خانه فالت، سازماندهی فضایی بر پایه حرکت تدریجی کاربر در پلان و رمپها شکل میگیرد؛ حرکتی که به تجربهای معمارانه تبدیل میشود، نه فقط عبور ساده از اتاقی به اتاق دیگر. در این خانهها، هندسه ساده و خالص با مصالح صنعتی ترکیب میشود تا زبانی تازه برای سکونت انسان مدرن خلق گردد. پژوهشهای بینالمللی نشان میدهد که لوکوربوزیه از ترکیب تناسبات طلایی و نظام مدولار برای ایجاد تعادل بصری استفاده میکرد؛ رویکردی که بعدها در بسیاری از پروژههای مسکونی قرن بیستم الگو شد.
🧩 تحلیل تطبیقی خانههای لوکوربوزیه با الگوهای بومی
در بررسی تطبیقی میان خانههای لوکوربوزیه و نمونههای سنتی، میتوان به تفاوت بنیادین در نگرش به فضا و فرهنگ سکونت پی برد. در حالی که خانههای ایرانی بر پایه درونگرایی، حیاط مرکزی و سلسلهمراتب فضایی شکل گرفتهاند، خانههای لوکوربوزیه بر شفافیت، سیالیت و پیوستگی بصری تاکید دارند. با این حال، هر دو الگو بهگونهای متفاوت به مفهوم آسایش پاسخ میدهند؛ یکی از مسیر اقلیم و سنت، و دیگری از مسیر فناوری و منطق مدرن. تحلیل نمونههایی چون خانه جائول و ویلای شوب نشان میدهد که لوکوربوزیه تلاش داشته است نیازهای جسمی و روانی انسان را در قالب فرمهای ساده و اقتصادی پاسخ دهد. این نگاه بعدها در طراحی مجتمعهای مسکونی نیز تاثیرگذار شد و ایده سکونت جمعی مدرن را تقویت کرد.
به نقل از سایت نقش برتر پارس: «معماری مدرن لوکوربوزیه تلاشی است برای پیوند عقلانیت مهندسی با زیباییشناسی انسانی در فضای زیست معاصر». این دیدگاه سبب شده است که خانههای او همچنان بهعنوان منابع آموزشی در دانشکدههای معماری جهان تدریس شوند و در تحلیل تطبیقی با خانههای ایرانی، زمینهای برای فهم تفاوتهای فرهنگی در الگوی سکونت فراهم آورند. در پایان این بررسی میتوان گفت که خانههای لوکوربوزیه نه فقط بناهایی تاریخی، بلکه آزمایشگاههایی زنده برای اندیشه معماری مدرن هستند.