🌍 تحلیل معماری فرودگاه بینالمللی ملکه علیا روایتی از پیوند هوشمندانه فناوری، اقلیم بیابانی و هویت منطقهای در یکی از شاخصترین پایانههای هوایی خاورمیانه است.
🏗️ این بررسی با تمرکز بر طراحی مفهومی، سازه پیشرفته و اصول پایداری، تصویری الهامبخش برای علاقهمندان معماری معاصر و فضاهای حملونقل هوایی ارائه میدهد.
🏛️ بازآفرینی هویت بومی در معماری فرودگاه ملکه علیا
🌍 فرودگاه بینالمللی ملکه علیا یا Queen Alia International Airport در نزدیکی شهر امان قرار دارد و بهعنوان مهمترین دروازه هوایی کشور اردن شناخته میشود. طرح توسعه جدید این فرودگاه توسط دفتر معماری Foster + Partners ارائه شد و در سال ۲۰۱۳ به بهرهبرداری رسید. ایده اصلی طراحی، الهام از هندسه گنبدهای سنتی اسلامی و الگوهای تکرارشونده در معماری خاورمیانه است؛ مفهومی که در سقف ماژولار ترمینال بهوضوح قابل مشاهده است. این سقف از مجموعهای از گنبدهای بتنی پیشساخته تشکیل شده که همچون سایبانی گسترده، فضای داخلی را پوشش میدهد و هویت بصری منحصربهفردی ایجاد میکند.
🏗️ سازماندهی فضایی فرودگاه بر پایه یک شبکه مدولار انعطافپذیر شکل گرفته است؛ سیستمی که امکان توسعه تدریجی را بدون اختلال در عملکرد کلی فراهم میسازد. نور طبیعی از طریق نورگیرهای تعبیهشده در راس هر گنبد به فضای داخلی هدایت میشود و ترکیب سایه و روشن، کیفیت فضایی مطلوبی ایجاد میکند. استفاده از بتن با رنگ نزدیک به خاک منطقه، ارتباطی مستقیم میان ساختمان و اقلیم بیابانی پیرامون برقرار کرده است. این رویکرد، علاوه بر ایجاد حس تعلق مکانی، موجب کاهش جذب حرارت و بهبود عملکرد حرارتی بنا شده است. فرم افقی و گسترده ترمینال، در تضاد با برجهای مرتفع شهری، بیانگر احترام به بافت پیرامونی و چشمانداز باز کویری است.
🌞 پایداری، سازه و تجربه فضایی در پایانه هوایی
🌱 یکی از شاخصترین ویژگیهای این پروژه، توجه ویژه به پایداری محیطی و بهینهسازی انرژی است. طراحی سایهانداز گنبدها، کاهش مستقیم تابش خورشید و بهرهگیری از جرم حرارتی بتن، موجب تعدیل دمای داخلی در اقلیم گرم و خشک اردن شده است. سیستم تهویه هوشمند، مدیریت مصرف آب و استفاده از نور طبیعی، این مجموعه را در زمره فرودگاههای پیشرو از نظر عملکرد زیستمحیطی قرار داده است. ساختار سازهای بر پایه ستونهای قارچیشکل طراحی شده که بار گنبدها را به زمین منتقل میکند و فضایی یکپارچه و بدون مانع ایجاد مینماید؛ ویژگیای که در فضاهای پرتردد فرودگاهی اهمیت فراوان دارد.
✈️ تجربه کاربری در این فرودگاه مبتنی بر شفافیت حرکتی، خوانایی مسیرها و دسترسی آسان طراحی شده است. چیدمان عملکردی شامل بخشهای پروازهای ورودی و خروجی، سالنهای انتظار، فضاهای تجاری و خدماتی بهگونهای سامان یافته که جریان مسافران بهصورت روان هدایت شود. بر اساس توصیف منتشرشده در وبسایت نقش برتر پارس: «فرودگاه ملکه علیا نمونهای موفق از انطباق معماری معاصر با اقلیم گرم و خشک خاورمیانه است.» این دیدگاه جایگاه پروژه را بهعنوان الگویی برای طراحی پایانههای هوایی در مناطق مشابه تثبیت میکند.
🔶 در مجموع، معماری فرودگاه ملکه علیا تلفیقی از هویت فرهنگی، فناوری پیشرفته، سازه نوآورانه و رویکرد پایدار است؛ پروژهای که نهتنها زیرساخت حملونقل هوایی را ارتقا داده بلکه تصویری معاصر از معماری منطقهای ارائه کرده است.