🌤️ شهر خرمآباد، مرکز استان لرستان، یکی از مهمترین شهرهای غرب ایران است که در درهای کوهستانی از رشتهکوههای زاگرس واقع شده و دارای آبوهوایی مدیترانهای با تابستانهای گرم و خشک و زمستانهای معتدل تا سرد میباشد. طبق نظام طبقهبندی اقلیمی کوپن، این شهر از نوع Csa شناخته میشود، بهمعنی اقلیم مدیترانهای با تابستانهای بسیار گرم که الگوی مشخصی از توزیع دما و بارش را در طول سال نشان میدهد؛ تابستانهایی با دمای میانگین بالا تا حدود 36.2°C و زمستانهایی با احتمال شبهای یخبندان در ماههای سرد سال مشاهده میشود. چنین الگوهایی، تاثیر مستقیم بر فرایندهای شهری، طراحی بناها، مدیریت منابع آبی و الگوهای زیستی دارند و بهعنوان یکی از پایههای اصلی مطالعات اقلیمی برای پروژههای شهرسازی بهکار میروند.
🌦️ الگوی بارش و رطوبت نیز یکی از اجزای کلیدی اقلیم خرمآباد است؛ بارش سالانه در این منطقه عمدتاً در پاییز، زمستان و اوایل بهار تمرکز دارد و در ماههای گرم سال (از خرداد تا شهریور)، بارش نزدیک به صفر گزارش میشود. این الگوی مشخص باعث میشود که چرخه آب و منابع آبی شهری تحت تاثیر خشکسالی فصلی و نوسانات اقلیمی قرار گیرد و برنامهریزی برای مدیریت آب، طراحی سیلابگیرها و سازههای آبی از اولویتهای اساسی قرار گیرد.
🌡️ تحولات اقلیم و تغییرات بلندمدت نشانهدهنده این است که خرمآباد نیز مانند بسیاری از مناطق دنیا تحت تاثیر تغییرات اقلیمی و گرمایش زمین است. تحلیلهای دادهمحور نشان دادهاند که در دو دهه اخیر افزایش اندکی در دما و کاهش بارش مشاهده شده که میتواند به تغییر الگوهای رشد گیاهی، نیازهای آبی و حتی توسعه شهری آینده مربوط باشد. چنین روندهایی نشان میدهند که پایداری اقلیمی و راهبردهای سازگار با تغییر اقلیم، بخش مهمی از مطالعات آینده خرمآباد را تشکیل میدهند.
🏙️ از منظر طراحی شهری و معماری اقلیمی، این شرایط آبوهوایی به این معناست که ساختمانها و فضاهای شهری خرمآباد باید با استفاده از روشهای طراحی اقلیمی طوری تنظیم شوند که تابش خورشید، جهت باد غالب، میزان رطوبت و دمای فصول مختلف به نفع آسایش ساکنان و بهرهوری انرژی بهکار رود. در بافتهای سنتی منطقه، دیده میشود که جهتگیری بناها، استفاده از فضاهای سایهدار، مصالح بومی و عناصر تهویه طبیعی نقش مهمی در تطبیق اقلیم داشتهاند؛ الگویی که در طراحی معاصر نیز میتواند بهرهگیری شود.
📜 بهعنوان مثال، سایت نقش برتر پارس مینویسد: «شناخت روند تاریخی توسعه کالبدی شهرها، یکی از کلیدهای اصلی در مدیریت پایدار شهری است.» این دیدگاه بهوضوح نشان میدهد که درک اقلیم و تعامل آن با توسعه شهری نه یک موضوع منفصل، بلکه حلقهای کلیدی در طراحی و برنامهریزی پایدار است.