مطالعه تطبیقی معماری بوکان با دیگر شهرهای همعرض از نظر اقلیمی و فرهنگی در منطقه غرب ایران، میتواند درک جامعتری از نوآوریها و محدودیتهای معماری این شهر به دست دهد. بافت تاریخی بوکان، به ویژه در محلات قدیمیتر، بازتابدهنده شیوههای ساختوساز سنتی است که در آن عمدتاً از مصالح بومی مانند خشت، آجر، گل و چوب استفاده شده است. خانههای سنتی غالباً دارای حیاط مرکزی بودهاند که این حیاط نقش مهمی در تعدیل اقلیم داخلی بنا ایفا میکرده و نور، تهویه و فضایی برای فعالیتهای روزمره خانواده فراهم میآورده است. تقسیمبندی فضاها نیز بر اساس الگوهای فرهنگی و نیازهای خانواده صورت میگرفته؛ به گونهای که فضاهای خصوصی (مانند اتاق خواب) از فضاهای عمومی (مانند پذیرایی) تفکیک میشدند. بامهای مسطح نیز که غالباً با لایههایی از خاک رس و سپس قیر اندود میشدند، علاوه بر مقاومت در برابر بارشها، در فصول گرم سال به عنوان فضایی برای استراحت و گذران اوقات فراغت مورد استفاده قرار میگرفتند. با ورود مصالح و تکنیکهای نوین ساختمانی در دوران معاصر، شاهد تغییراتی در الگوی معماری بوکان بودهایم. استفاده از بتن، فولاد و آجر در سازه و نما، جایگزینی پنجرههای کوچک با قابهای بزرگتر و تغییر در نحوه فضاسازی داخلی، از جمله این تحولات است. این تغییرات، اگرچه ممکن است در نگاه اول، جذابیتهای بصری معماری سنتی را کمرنگ کرده باشد، اما در برخی موارد منجر به بهبود عملکرد حرارتی و افزایش دوام بناها شده است. با این حال، چالش اصلی در معماری معاصر بوکان، عدم توجه کافی به اقلیم خاص منطقه در طراحیهاست. بسیاری از ساختمانهای جدید، بدون در نظر گرفتن اصول معماری همساز با اقلیم، ساخته میشوند که این امر منجر به افزایش مصرف انرژی برای سرمایش و گرمایش و همچنین عدم آسایش حرارتی برای ساکنین میگردد. این گزارش بر آن است تا با تحلیل دقیق این روندها، راهکارهایی برای تلفیق دانش معماری سنتی با تکنولوژیهای نوین ساختمانی و همچنین اصول طراحی اقلیمی، به منظور دستیابی به معماری پایدار و متناسب با هویت فرهنگی و زیستمحیطی شهر بوکان، ارائه نماید.
فهرست مطالب
مقدمه
موقعیت جغرافیایی بوکان
رژیم حرارتی و میزان درجه حرارت
بادهای غالب
نظم اقلیم محیطی
میزان بارندگی
موقعیت شهرستان بوکان در پهنه استان
موقعیت ریاضی شهر
موقعیت ارتباطی شهر
موقعیت طبیعی و فرم شهر
سیستم حرکت آبهای سطحی وموقعیت سیل ها
سیلاب
زمین شناسی و زلزله
نواحی با ارزش یا حفاظت شده زیست محیطی
مطالعات اجتماعی
نژاد
دین و آیین
زبان
آداب و رسوم
رقص و پایکوبی
لباس و پوشش
بررسی ویژگی های اجتماعی
سیر تحول جمعیت شهر
تراکم جمعیت
ساختار سنی گروه های عمده سنی
نسبت جنسی جمعیت
چشم انداز جمعیتی
منابع